De kracht van de vrouw

Over astrologie en de vrouwelijke kracht die door de eeuwen heen zowel werd vereerd als onderdrukt.

Al duizenden jaren probeert de mens de wereld te begrijpen onder andere door de beweging van planeten, wisseling van de seizoenen en het verschijnen en verdwijnen van de maan. Dit vormde de basis van talloze verhalen, rituelen en overtuigingen. Wat boven ons afspeelde, werd weerspiegeld in de manier waarop mensen het leven op aarde interpreteerde. 

Binnen die oude interpretaties nam het vrouwelijke een bijzondere plaats in. 

De aarde werd voorgesteld als een moeder. De maan werd verbonden met vruchtbaarheid, zwangerschap, geboorte en de voortdurende verandering van het leven. In verschillende beschavingen verschenen godinnen die niet alleen schoonheid en liefde vertegenwoordigden, maar ook wijsheid, vernietiging, onafhankelijkheid en scheppingskracht. Het vrouwelijke was dus in de symbolische wereld veel meer dan een geslacht.

Wat mij vooral fascineert, is de tegenstelling die we in de geschiedenis tegenkomen. De mensheid heeft het vrouwelijke eeuwenlang vereerd in haar mythologieën, maar vrouwen tegelijkertijd beperkt in hun vrijheid, kennis en zeggenschap. 

Hoe kan iets dat zo nauw verbonden werd met het ontstaan van het leven, tegelijkertijd zoveel weerstand oproepen? Om deze tegenstelling te begrijpen wil ik beginnen bij een van de oudste en belangrijkste symbolen binnen astrologie: de Maan.

De maan en de cyclische natuur van de vrouw

Binnen de traditionele astrologie behoren de Zon en de Maan tot de twee belangrijkste hemellichamen. De zon vertegenwoordigt traditioneel het actieve, zichtbare en vaderlijke principe, terwijl de maan verbonden wordt met het ontvangende, veranderlijke en moederlijke. 

Maar... Ontvangend betekent niet machteloos!!!

De maan is het snelst bewegende hemellichaam binnen de klassieke astrologie. Ze doorloopt de dierenriem in ongeveer 28,5 dagen en verandert voortdurend van positie en verschijningsvorm. Ze heerst over Kreeft, het teken van bescherming, afkomst (je roots) en voeding, en staat in verhoging in Stier (dus werkt op haar best in Stier), het teken dat verbonden wordt met lichamelijkheid, vruchtbaarheid en de materiële wereld.

Water dat voedt. Aarde die draagt. Twee elementen die in oude natuurfilosofische systemen nauw verbonden werden met het vrouwelijke principe. 
Ook de overeenkomst tussen de maancyclus van ongeveer 28,5 dagen en de gemiddelde menstruatiecyclus heeft mensen eeuwenlang gefascineerd. Hoewel de wetenschap geen overtuigend bewijs heeft dat de Maan de menstruatie rechtstreeks bestuurt, is deze verbinding vanuit het symbolische oogpunt wel begrijpelijk.

Net zoals de maan fasen van groei en afname doorloopt, kent het vrouwelijke lichaam processen van opbouw, verandering en vernieuwing. 

Menstruatie werd eeuwenlang in verschillende culturen als onrein beschouwd, terwijl we inmiddels weten dat menstruatiebloed waardevolle biologische informatie bevat. Onderzoekers bestuderen bijvoorbeeld de mogelijkheden om via cellen uit het baarmoederslijmvlies meer te leren over aandoeningen zoals endometriose. 

Tegelijkertijd heeft de medische wetenschap het mannelijke lichaam lange tijd als uitgangspunt genomen. Vrouwen waren in verschillende onderzoeksgebieden ondervertegenwoordigd, waardoor belangrijke verschillen in ziektebeelden en behandelingen onvoldoende aandacht kregen. 

Hoeveel weten we eigenlijk nog niet over het vrouwelijke lichaam? Mijn astrologische voorspelling hierin is dat we de komende 10 jaar veel meer vooruitgang gaan zien hierin. 

Gaia, Venus en Lilith: verschillende gezichten van het vrouwelijke

In de Griekse mythologie was Gaia de personificatie van de aarde, een oerkracht waaruit andere goddelijke machten voort zijn gekomen. Isis werd in het oude Egypte verbonden met moederschap, bescherming en magie. Demeter vertegenwoordigde de vruchtbaarheid van het land en de wisseling van de seizoenen. Ook in Anatolië kende men de verering van moedergodinnen, waaronder Kybele.

Deze godinnen waren niet altijd zacht en verzorgend hoor. Ze konden ook onafhankelijk, woedend of vernietigend zijn. Want de aarde is niet alleen liefdevol. Dezelfde aarde die leven voortbrengt, kan beven. Water kan voeden, maar ook verwoesten en zelfs doden. 

Binnen astrologie zien we verschillende uitdrukkingen van het vrouwelijke terug in de Maan, Venus en Lilith. 

De maan vertegenwoordigt het cyclische, lichamelijke en moederlijke.
Venus, die heerst over Stier en Weegschaal, symboliseert liefde, schoonheid, verlangen, verbinding en waarde. 
Lilith laat weer een andere kant zien. De Zwarte Maan Lilith is geen planeet, maar een berekend punt dat samenhangt met de maanbaan. Lilith wordt verbonden met autonomie, onderdrukte verlangens en het weigeren van gehoorzaamheid. In de mythologie is Lilith de eerste vrouw van Adam, maar weigert ze zich aan Adam te onderwerpen. 

Waarom wordt juist die onafhankelijkheid als bedreigend voorgesteld? 

Het is een vraag die vandaag ook nog relevant is. Vrouwen worden bewonderd om hun zorgzaamheid, maar krijgen soms weerstand wanneer zij grenzen stellen, hun verlangens uitspreken of hun eigen weg kiezen.

van godin tot heks 

De geschiedenis laat toch zien dat de verering van vrouwelijke godheden niet automatisch betekende dat vrouwen maatschappelijk gelijkwaardig waren. 

Tijdens de Europese heksenvervolgingen, vooral tussen de vijftiende en achttiende eeuw, werden tienduizenden vrouwen ter dood gebracht. 
Religieuze spanningen en maatschappelijke angsten speelden hier vooral een grote rol. Vrouwen werden beschuldigd van hekserij. Terwijl ik toch stiekem denk dat ze bang waren voor de kracht van de vrouw. Anyways... Wat mij hierin raakt is de tegenstelling tussen het vrouwelijke als symbool en de werkelijke positie van vrouwen. 

De Maan kreeg een centrale plaats binnen astrologie. Vrouw werd verbonden met liefde en waarde. Godinnen vertegenwoordigden scheppingskracht en macht. Maar echte vrouwen moesten juist vaak vechten om over hun eigen lichaam, kennis en leven te mogen beslissen. 

Uiteindelijk vind ik dat een vrouw er weinig aan heeft om als godin te worden bewonderd wanneer zij niet eens als mens wordt gehoord. Jammer dit. 

het heilige vrouwelijke is geen verplichting om moeder te zijn

Wanneer ik spreek over het heilige vrouwelijke bedoel ik natuurlijk niet dat iedere vrouw moederlijk, intuïtief, vruchtbaar of zorgzaam moet zijn. 

De traditionele astrologie kent vrouwelijke en mannelijke polariteiten, maar die symbolische kwaliteiten bepalen natuurlijk niet wat een vrouw of man behoort te zijn. Niet iedere vrouw wil of kan kinderen krijgen. Niet iedere vrouw menstrueert. En geen van deze omstandigheden maakt haar minder vrouw.

Voor mij gaat het heilige vrouwelijke meer over de erkenning van een kracht die in oude tradities een fundamentele betekenis kreeg, maar waarvan de waarde in de maatschappij lang niet altijd werd erkend. Het gaat om het besef dat vrouwelijkheid nooit een reden voor ondergeschiktheid had mogen zijn. 

29 oktober: de vrouw en de republiek

Als Nederlandse vrouw met Turkse wortels, als onderdeel van generatie Z heeft deze geschiedenis voor mij een persoonlijke betekenis.
Ik kan studeren, onderzoeken, mijn eigen keuzes maken en mijn gedachten publiceren. Vrijheden die voor veel vrouwen uit eerdere generaties niet vanzelfsprekend waren en in sommige landen helaas nog steeds niet vanzelfsprekend zijn.  

Wanneer ik naar de maan kijk, zie ik een hemellichaam dat voortdurend verandert, maar nooit zijn plaats aan de hemel verliest. Ze hoeft niet altijd vol te zijn om volledig te bestaan.

Misschien is dat wel een van de mooiste lessen die haar symboliek ons kan bieden.

Dat verandering geen verlies van waarde betekent. Dat kracht niet altijd zichtbaar hoeft te zijn. En dat niemand aan een bepaald ideaalbeeld hoeft te voldoen om respect te verdienen.

De astrologie gaf het vrouwelijke een bijzondere plaats binnen de kosmos. De mythologie gaf haar de gezichten van machtige godinnen. De geschiedenis laat ons zien hoeveel strijd nodig was om vrouwen ook op aarde hun rechtmatige plaats te laten innemen.